آموزش موسیقی به شیوه زبان مادری (روش تدریس سوزوکی)

برگردان: هاله آرامی رضایی

 

چکیده

برقراری رابطه آموزشی فعال با هنرجو به شیوه ای که ایجاد انگیزه، جوشش، شور و اشتیاق را به دنبال داشته و مسیر فراگیری را به خوبی هموار کند که رنج و سختی یادگیری به سادگی و لذت تبدیل شود، شرط اساسی نتیجه بخش بودن آموزش است. برای رسیدن به این هدف، نزدیک به شصت و پنج سال پیش یک معلم ژاپنی با الهام از ساده ترین و شگفت انگیزترین شیوه فراگیر – یادگیری زبان مادری – روش تدریسی را بنیان گذارد که باور نبوغ ذاتی و استعداد ویژه خدادای را از بین برد و امکان تبدیل هر انسان به فردی توانا و ماهر را به واقعیت تبدیل کرد.

 

آموزش موسیقی به شیوه زبان مادری

بی شک مهم ترین رکن بالندگی توانایی های انسانی و نهادینه کردن مهارت ها درجامعه، آموزش، به ویژه از دوران کودکی است. فراگیری موسیقی نیز از این قاعده مستثنی نمی باشد. آموزش موسیقی ، خصوصا به کودکان نیاز به برقراری رابطه آموزشی فعال با هنرجو دارد که مطمئناً همه کسانی که تجربه تعلیم موسیقی دارند ، این نیاز را حس کرده اند و میتوان گفت همه معلمان برای برقراری این رابطه روشی دارند. در این مقاله سعی شده است تا یکی از کارآمدترین و موثرترین شیوه های آموزش موسیقی که بیش از پنج دهه از رواج آن در جهان می گذرد و نتایج شگفت انگیزی به دنبال داشته است، معرفی شود.

در سال 1937، یک موسیقدان ژاپنی به نامه شینیجی سوزوکی ( متولد 1898 میلادی ) که نوازنده  چیره دست ویلون و مدرس موسیقی بود، روش تدریسی را پایه ریزی کرد که اساس آن با پایه های یادگیری زیان مادری همسان بود. این واقعیت که کودکان درهر جای دنیا زبان مادری خود را بسیار روان و سلیس صحبت می کنند و این که هیچ کس در مسیر زبان مادری اش هر چقدر هم که آن زبان پیچیده باشد، احساس سختی نمی کند، سوزوکی را به فکر واداشت و اولین جرقه این نگرش نو و فلسفه جدید آموزشی از این جا زده شد. مردم عموما بر این باورند کودکی که در دروس مدرسه ضعیف است، ذاتا بی استعداد است و با توانایی یادگیری ضعیفی متولد شده است، در حالی که همین کودک اگر با ضایعه مغزی متولد نشده باشد و آسیب دیدگی ذهنی خاصی نداشته باشد، هیچ مشکلی در تکلم به زبان مادری اش ندارد. حال این سوال پیش می آید که چرا توانایی تکلم به زبان مادری به سادگی قابل فراگیری است ولی کودکان در موضوعات مختلف درسی، به خوبی زبان مادری مهارت پیدا نمی کنند؟ آیا این توانایی اکتسابی است یا ذاتی ؟ آیا واقعا استعداد برای رشته هایی چون موسیقی، ادبیات، نقاشی و یا سایر چیزها ذاتی است؟ سوزوکی پاسخ این پرسش ها را در عوامل موثر برفرآیند یادگیری زبان مادری یافت:

1- شرایط محیطی و اثر آن بر کودک نوزاد وقتی که به علت شنیدن، خود را با اصوات زبان مادری اش  هماهنگ می کند.

2- تکرار پیوسته و مداوم در آموزش ادای اولین اصوات و کلمات

3- توجه روزافزون والدین با شور و اشتیاق وقتی که کودک زبان باز می کند.

4- تمرین کلمات فراگرفته شده از قبل در کنار کلمات جدید ، با تکرار روزمره آن ها و در نتیجه پیشرفت طبیعی در تکلم.

5- عشق و دلبستگی والدین به رشد قابلیت های کودک خود و شور و اشتیاق کودک از کسب توانایی جدید خود و در نتیجه مهارت در تکلم فرآیند آموزش زبان مادری شگفت انگیزترین فرآیند آموزشی است که کودک را سرشار از عشق و شور می کند. فرآیندی طبیعی که در آن تمرین، پیوسته ادمه دارد و کودک رنج و تشویشی را که اغلب همراه یادگیری با روش های سنتی متداول است، احساس نمی کند.

به این ترتیب فرایند آموختن زبان مادری، الگوی کار تدریس نوازندگی ویلون شینیجی سوزوکی به کودکان، حتی کودکان زیر پنج سال شد. او اصول اولیه تدریس خود را چنین قرار داد:

اصل اول

شنیدن همان طور که کودکان ادای کلمات را با شنیدن فرا می گیرند، در یادگیری موسیقی نیز شنیدن در اجرای صحیح و بیان زیبا نقش دارد. در روش های سنتی مطالب اولیه ای که به کودکان آموزش داده می شود از آن چه بزرگترها فکر می کنند ساده تر است و بچه ها خیلی ساده هر آن چه در محیطشان باشد را جذب می کنند .

اصل دوم

مشارکت والدین نقش والدین در یادگیری موسیقی به این روش، به اندازه نقش آنها در یادگیری زبان مادری است. ایجاد محیط موسیقایی به نحوی که گوش دادن موسیقی به اندازه شنیدن زبان مادری طبیعی باشد، بر عهده آنها است. گوش دادن به مراجع موسیقایی شنیدنی که در قالب نوار و یا .... در اختیار کودک قرار می گیرد در هر زمان ممکن توصیه می شد. پس والدین در ایجاد چنین شرایطی نقش بسیار مهمی دارند . در این روش والدیدن با عشق و علاقه کودک را در یاگیری همراهی می کنند. از کسب توانایی های جدید او شاد می شوند و او را تشویق می کنند. والدین آشنا به نگرش سوزوکی ، کودکشان را سرزنش نمی کنند. در این روش معلم از آنها می خواهد در کلاس ها شرکت کنند. ایجاد مسیر یادگیری هموار و انگیره تمرین در گرو ارتباط والدین و معلم است.

اصل سوم

پرورش توانایی در روش سوزوکی آموزش قدم به قدم و مرحله به مرحله است. قدم دوم ، بعد از فراگیری کامل قدم اول که با تکرار زیاد حاصل می شود، آموزش داده می شود. بزرگی هر قدم به میزان توجه هنرجو و توانایی های فراگرفته شده از مراحل قبل بستگی دارد. باز به زبان مادری توجه کنیم: هنگام صحبت، برای ادای کلمات فکر نمی کنیم چون با تکرار فراوان، توانایی ادای کلمات را متعلق به خود کرده ایم. وقتی اولین کلمه را یاد گرفتیم با اضافه شدن کلمه دوم و کلمات بعد، تکرار آن را فراموش نکرده ایم. بر این اساس از هیچ لغزشی نباید چشم پوشی کرد، چون لغرش هر چقدر هم که کوچک باشد ناتوانی است و چنانچه از آن بگذریم و توانایی جای آن را نگیرد، به جای توانایی، ناتوانی تکرار شده و فرا گرفته می شود. اصول حاکم بر نگرش سوزوکی، بر اساس این فلسفه که تمام انسان های روی کره زمین با پتانسیل بالایی برای رشد و بالندگی متولد می شوند، شکل گرفته و به طور تخصصی در آموزش موسیقی، هدف اجرای راحت، روان، طبیعی و لذت بخش موسیقی را دنبال می کند. در این راه، پرورش و گسترش حساسیت موسیقایی و اهمیت طنین صوتی زیبا بسیار مورد توجه است و برای این کار عشق و علاقه، اعتقاد به توانایی های بالقوه انسانی و خلاقیت معلم از نیازهای اولیه است .

بر اساس این روش، یادگیری هر چه زودتر آغاز شود، بهتر است. چون دوران کودکی با دوران بزرگسالی از لحاظ نحوه دریافت متفاوت است. در دوران کودکی قبل از آن که مغز با فرآیند فکر کردن در مسیر دریافت قرار گیرد، کودک همه چیز را از روی غریزه ویا حس در می یابد. یعنی انتقال  بی واسطه و هموارتر اتفاق می افتد و در صورتی که در بزرگسالی فرد وقتی می بیند، می شنود یا با چیزی روبرو می شود، از ابتدا مغز با قوه تفکر در مسیر دریافت قرار می گیرد.

درسال 1959 پروفسور ( کلیفورد کوک) از کالج ابرلین با معرفی فیلم اولین فارغ التحصیلان سازهای زهی این روش، که در آن 800 کودک همگی کنسرتوی باخ برای دو ویلون را می نواختند، شگفتی مردم را برانگیخت و بدین ترتیب توجه متخصصین اروپایی به سوی ژاپن جلب شد. پروفسور جان کندال از کالج ماسینگهام بادیدن آن فیلم به عنوان اولین غیر ژاپنی برای تحصیل این روش به ژاپن آمد . نوازنده چیره دست ویلنسل ( پابلو کاسلز) با دین کنسرت 400 کودک در (بوکبو کوکایدو) در توکیو، به ژاپن آمد و به این ترتیب این روش در سراسر جهان گسترش یافت و اکنون علاوه بر سازهای زهی برای  پیانو، فلوت و برخی دیگر از سازها پیاده شده است.

امروزه علاوه بر انجمن بین المللی سوزوکی در ژاپن ( ISA ) در سراسر دنیا شاخه های این انجمن در قالب انجمن های ملی در کلیه کشورهای اروپایی با مرکزیت انجمن اروپایی سوزوکی ( ESA ) در لندن و در آمریکا و کانادا با مرکزیت انجمن آمریکایی سوزوکی ( ASA ) در ایالت کلورادو آمریکا، در راستایی تربیت معلمین و مدرسین موسیقی با این روش و اشاعه نگرش سوزوکی فعالیت می کنند. ما نیز برای داشتن جامعه ای سالم ، نیازمند افرادی سرشار از نیروی زندگی، توانا و پرورش یافته در تمام ابعاد وجودی هستیم و این امر در نتیجه انعطاف ، پذیرش تغییر و قدم نهادن در مسیر بهبود روش ها حاصل می شود.

 

فهرست منابع و ماخذ:

1-The13th Suzuki Method Woeld Convention

by:Talent Education Researh Institute,1999

2-The low of Ability and The ``Mother Tongue Method``of Education

by:Shinichi Suzuki

3-Thoughts on the Suzuki Piano School

by:Haroko kataoka

4-How to Teach Suzuki Piano

by:Shinichi Suzuki




Copyright © Haleharami.com 2014 All rights reserved


طراحی سایت ساناتک